Hai máy cùng công suất, cùng thả xuống một hố, cùng đẩy vào một đường ống — mà lưu lượng ra khác nhau rõ rệt. Đây không phải chuyện máy tốt máy xấu, mà là chuyện đường đặc tính của hai máy cắt đường đặc tính của hệ thống ở hai chỗ khác nhau.
Điểm làm việc quyết định lưu lượng, không phải kW
Lưu lượng thực tế là giao điểm của hai đường:
- Đường đặc tính máy — cột áp máy sinh ra ở từng mức lưu lượng. Mỗi model một đường riêng.
- Đường đặc tính hệ thống — cột áp hệ thống đòi ở từng mức lưu lượng: chênh cao cộng tổn thất ống.
Hai máy cùng kW có thể có đường đặc tính hoàn toàn khác nhau: một máy “cao áp lưu lượng nhỏ”, một máy “áp thấp lưu lượng lớn”. Đặt vào cùng một hệ, chúng cho hai kết quả khác nhau — cả hai đều đúng với thiết kế của mình.
| Kiểu đường đặc tính | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Dốc, cột áp cao, lưu lượng nhỏ | Chịu được tổn thất lớn | Ống dài, đẩy cao, nhiều co van |
| Thoải, cột áp vừa, lưu lượng lớn | Cho nhiều nước khi ít cản | Ống ngắn, đẩy thấp, tiết diện rộng |
Năm yếu tố khác kW làm lưu lượng khác nhau
- Số tầng cánh và đường kính cánh. Quyết định cột áp sinh ra ở mỗi vòng quay.
- Kiểu cánh. Cánh hở, cánh xoáy, cánh cắt rác có hiệu suất và đặc tính khác nhau — chọn theo tính chất nước, và lưu lượng thay đổi theo.
- Tốc độ quay. Cùng dải công suất vẫn có máy 1450 và máy 2900 vòng/phút, cho hai đường đặc tính khác hẳn.
- Cỡ cổ xả. Cổ xả nhỏ hơn đường ống thì chỗ nối trở thành điểm thắt.
- Hiệu suất tại điểm đang chạy. Cùng kW vào, phần công hữu ích ra nước khác nhau tuỳ máy đang làm việc gần hay xa vùng hiệu suất tốt nhất.
⚠️ Điều kiện dừng
Nếu máy nào cho lưu lượng lớn hơn mà dòng điện vượt số trên tem, dừng ngay. Lưu lượng lớn hơn trong trường hợp đó là dấu hiệu máy đang chạy tràn sang phải ngoài vùng thiết kế, không phải dấu hiệu máy khoẻ. Việc đo dòng là của thợ điện có dụng cụ và bảo hộ.
Cách so hai máy cho đúng
| Việc | Làm thế nào |
|---|---|
| Xin đường đặc tính của cả hai model | Cần cả đường cột áp và đường công suất |
| Tính cột áp hệ thống ở lưu lượng mong muốn | Chênh cao + tổn thất theo chiều dài, cỡ ống, số co van |
| Kẻ đường hệ thống lên đồ thị của từng máy | Giao điểm chính là lưu lượng dự kiến |
| So dòng điện tại giao điểm với dòng trên tem | Loại ngay máy nào vượt |
| So vị trí giao điểm với vùng hiệu suất tốt | Máy chạy giữa vùng bền hơn máy chạy rìa vùng |
Làm năm bước này trên giấy mất ít thời gian hơn nhiều so với thử máy tại công trình.
Sai lầm hay gặp khi so máy
- So bằng con số lưu lượng tối đa trên tờ rơi. Lưu lượng tối đa ứng với cột áp gần bằng không — không có hệ thống thật nào chạy ở đó.
- So bằng cột áp tối đa. Cũng vậy, cột áp tối đa ứng với lưu lượng gần bằng không.
- Cho rằng cùng kW là cùng khả năng. kW là điện vào, không phải nước ra.
- Bỏ qua tốc độ quay. Đây là yếu tố hay bị bỏ sót nhất khi đọc hai bảng thông số cạnh nhau.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: một hệ có chênh cao vừa phải nhưng tuyến ống dài và nhiều co. Hai máy cùng kW: máy A đặc tính dốc, máy B đặc tính thoải.
Ở hệ này, đường hệ thống dựng đứng nhanh theo lưu lượng, nên nó cắt đường của máy A ở lưu lượng cao hơn so với khi cắt đường của máy B. Cũng hai máy đó, đặt vào một hệ ống ngắn, kết quả đảo ngược. Tình huống là giả định để minh hoạ cách giao điểm dịch chuyển, không phải số của công trình bạn.
Câu hỏi hay gặp
Vậy chọn máy có đường đặc tính dốc là an toàn hơn? Không có lựa chọn an toàn chung. Dốc hay thoải phải khớp với hệ thống cụ thể, nếu không thì hoặc thiếu nước hoặc quá tải.
Đổi sang ống to hơn thì lưu lượng tăng bao nhiêu? Tuỳ phần tổn thất ma sát đang chiếm bao nhiêu trong tổng cột áp. Hệ nhiều chênh cao thì đổi ống thay đổi rất ít.
Không có đường đặc tính thì làm sao? Xin từ nơi bán. Đây là tài liệu đi kèm máy, không phải thứ tuỳ chọn — thiếu nó thì việc chọn máy chỉ là ước lượng.
Gửi gì để bên kỹ thuật tính giúp
Chênh cao từ mực nước tới điểm xả · chiều dài, đường kính, số co và van trên tuyến đẩy · lưu lượng mong muốn · model hai máy đang cân nhắc · điện áp và số pha. Bên kỹ thuật dựng đường hệ thống rồi đặt lên đồ thị của từng máy để chỉ ra máy nào cho lưu lượng cần mà không vượt dòng.
Xem dải máy tại bơm chìm nước thải và bơm chìm Perotac.
Liên hệ: Hiếu — 0869391254 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên.
