Tủ điện HanJin S531 là tủ điều khiển và bảo vệ máy bơm, cho phép người dùng theo dõi và ra lệnh từ điện thoại thay vì phải đứng tại chỗ bấm nút. Đây là phần thiết bị thường bị xem nhẹ khi mua bơm, nhưng lại quyết định máy sống được bao lâu.
Bài viết dưới đây đi từ những gì tủ bảo vệ được, tới cách chọn tủ theo công suất động cơ, cách đặt ngưỡng, và những tình huống thực tế khiến bơm cháy dù đã có tủ.
Tủ điện bảo vệ được những gì
Theo bảng thông số của sản phẩm, S531 có các chức năng bảo vệ: báo quá dòng và thấp dòng, báo quá điện áp và thấp điện áp, báo cạn và báo đầy, chống mất pha.
- Quá dòng: dòng vượt ngưỡng đặt nghĩa là bơm đang gánh nặng hơn thiết kế — kẹt rác, bạc đạn khô, hoặc đẩy vào tuyến bị nghẹt.
- Thấp dòng: dòng tụt bất thường thường là dấu hiệu bơm mất nước, chạy khô, hoặc mất mồi.
- Quá áp và thấp áp: lưới điện nông thôn và khu công nghiệp vào giờ cao điểm hay tụt áp; động cơ chạy dưới áp định mức sẽ kéo thêm dòng và nóng.
- Báo cạn và báo đầy: điều khiển bơm theo mực nước bể chứa và bể hút, dừng máy khi nguồn hết nước.
- Chống mất pha: với động cơ ba pha, mất một pha khi đang tải làm dòng trên hai pha còn lại tăng vọt và cuộn dây cháy trong ít phút.
Vì sao thấp dòng quan trọng không kém quá dòng
Rơ le nhiệt truyền thống chỉ bắt được chiều quá tải. Nhưng phần lớn ca cháy bơm ở thực tế lại đến từ chiều ngược lại: máy mất nước và chạy khô. Khi đó tải nhẹ đi, dòng giảm, rơ le nhiệt không nhảy, còn bơm thì nóng lên vì không còn nước làm mát và làm mát phớt.
Bảo vệ thấp dòng lấp đúng khoảng trống này. Ngưỡng thấp dòng nên đặt sau khi đo dòng thực tế lúc bơm chạy bình thường, không lấy theo con số trên nhãn động cơ.
Chọn tủ theo công suất động cơ
Bảng thông số liệt kê các dải động cơ dùng được: bản dùng điện một pha, và bản dùng điện ba pha cho các dải 0.75 – 4 kW, 5.5 – 7.5 kW, và 7.5 – 15 kW.
Chọn đúng dải là bước đầu tiên. Tủ có dải quá rộng so với động cơ nhỏ sẽ đặt ngưỡng không đủ nhạy; tủ có dải hẹp hơn dòng thực tế sẽ nhảy oan mỗi lần khởi động.
Khi chưa chắc, nên lấy dòng định mức ghi trên nhãn động cơ làm căn cứ, không lấy công suất quy đổi, vì cùng một công suất thì dòng của bản một pha và bản ba pha chênh nhau rất xa.
Điều khiển qua điện thoại — dùng đúng thì tiện, dùng sai thì nguy hiểm
Điểm khác biệt của S531 so với tủ cơ truyền thống là khả năng ra lệnh và nhận cảnh báo từ điện thoại. Với trạm bơm đặt xa, ruộng vườn, hoặc bể ngầm dưới hầm, đây là tiện ích tiết kiệm rất nhiều công đi lại.
Nhưng điều khiển từ xa cũng có mặt trái: người bấm không nhìn thấy máy. Vì vậy hai nguyên tắc nên giữ:
- Không bật máy từ xa khi chưa chắc chắn nguồn nước còn và van trên tuyến đang ở đúng trạng thái.
- Luôn giữ lớp bảo vệ cạn hoạt động độc lập với lệnh từ điện thoại, để một lệnh nhầm không dẫn tới chạy khô.
Cài ngưỡng bảo vệ như thế nào cho đúng
Cài ngưỡng là phần quyết định tủ có ích hay chỉ để trưng. Trình tự làm thực tế như sau:
- Cho bơm chạy ở chế độ làm việc bình thường, đợi ổn định vài phút.
- Đọc dòng thực tế trên tủ, ghi lại con số đó.
- Đặt ngưỡng quá dòng cao hơn giá trị đo một khoảng dự phòng vừa phải, đủ để không nhảy oan khi tải dao động.
- Đặt ngưỡng thấp dòng thấp hơn giá trị đo, nhưng vẫn cao hơn dòng lúc bơm mất nước.
- Đo lại dòng khi bơm chạy không tải hoặc mất nước để biết đúng con số ranh giới.
Ngưỡng đặt theo cảm tính là nguyên nhân phổ biến nhất khiến chủ máy tắt luôn chức năng bảo vệ vì máy hay nhảy.
Bốn tình huống thực tế hay gặp
Máy nhảy vào buổi trưa, các giờ khác chạy bình thường. Thường là do điện áp lưới tụt vào giờ cao điểm, dòng tăng theo. Kiểm tra điện áp trước khi nghĩ tới hỏng bơm.
Máy nhảy ngay khi vừa khởi động. Dòng khởi động lớn hơn dòng làm việc nhiều lần; nếu ngưỡng đặt sát quá thì tủ cắt ngay. Cần đặt thời gian trễ khởi động hợp lý.
Tủ báo cạn liên tục dù bể còn nước. Kiểm tra điện cực hoặc phao trước; cặn bám trên điện cực làm tín hiệu sai.
Tủ không báo gì nhưng bơm vẫn hỏng. Kiểm tra xem chức năng bảo vệ có bị tắt hoặc đặt ngưỡng quá rộng hay không.
Lắp đặt và đấu nối
Tủ nên đặt nơi khô ráo, thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh hơi nước từ bể bốc lên. Cáp vào tủ đi qua ống luồn, có ron kín tại lỗ vào để côn trùng và ẩm không lọt vào bảng mạch.
Đầu cốt phải được siết chắc; mối nối lỏng gây phát nhiệt cục bộ và làm sai số đo dòng của tủ. Nên siết lại toàn bộ đầu cốt sau khoảng một tháng vận hành đầu tiên, khi các mối đã ổn định nhiệt.
Dây tiếp địa là bắt buộc, nhất là với hệ bơm chìm đặt dưới nước.
Bảo trì tủ điện
- Mỗi quý: mở tủ kiểm tra bụi, vệ sinh khô, siết lại đầu cốt.
- Mỗi quý: so dòng hiển thị trên tủ với đồng hồ đo rời để phát hiện trôi chuẩn.
- Mỗi năm: kiểm tra tiếp điểm khởi động từ, thay khi thấy rỗ cháy.
- Thường xuyên: kiểm tra điện cực hoặc phao báo mực nước, làm sạch cặn bám.
Ghi lại dòng làm việc mỗi tháng là thói quen rẻ tiền nhưng cho biết trước tình trạng bơm hàng tuần trước khi sự cố xảy ra.
Vì sao nên đầu tư tủ bảo vệ ngay từ đầu
Chi phí một tủ điều khiển luôn nhỏ hơn nhiều so với chi phí quấn lại động cơ, chưa kể thời gian dừng hệ và công kéo bơm lên. Với bơm chìm đặt sâu trong giếng hoặc dưới hố thu, riêng phần công kéo máy lên đã đáng kể.
Ngoài giá trị bảo vệ, tủ còn cho dữ liệu: dòng làm việc theo thời gian là chỉ số sức khoẻ trực tiếp của cụm bơm. Cánh mòn, lưới hút nghẹt, bạc đạn khô đều hiện ra ở con số này trước khi tai nạn xảy ra.
Tủ điện và chu kỳ bật tắt của bơm
Một chức năng ít được để ý của tủ điều khiển là giới hạn số lần khởi động. Mỗi lần khởi động, động cơ kéo dòng lớn gấp nhiều lần dòng làm việc, và nhiệt sinh ra trong khoảnh khắc đó không kịp tản ra ngoài.
Bể chứa nhỏ hoặc chênh lệch giữa mức bật và mức dừng quá hẹp sẽ làm bơm bật tắt liên tục. Khi đó, giải pháp không nằm ở tủ mà nằm ở cách bố trí: nới khoảng chênh giữa hai mức, tăng thể tích bể, hoặc thêm bình tích áp cho hệ cấp nước.
Tủ chỉ nên là lớp bảo vệ cuối cùng, không phải công cụ bù cho một hệ thiết kế sai.
Những gì tủ điện không làm được
Tủ bảo vệ động cơ, nhưng không sửa được lỗi cơ khí. Bơm mòn cánh, ống bám cặn, giếng hụt nước hoặc hố thu đầy bùn đều là những vấn đề tủ chỉ có thể báo chứ không xử lý.
Vì vậy khi tủ báo lỗi nhiều lần trong một tuần, việc nên làm là kiểm tra phần cơ và phần thuỷ lực, thay vì nới rộng ngưỡng cho tủ ngừng báo. Nới ngưỡng là cách nhanh nhất biến một cảnh báo sớm thành một hỏng hóc lớn.
Đặt hàng và tư vấn kỹ thuật
Hàng có sẵn kho với số lượng lớn, đơn chốt trong ngày giao trong ngày. Khi liên hệ, xin cung cấp loại nguồn điện đang dùng và dòng định mức ghi trên nhãn động cơ để chọn đúng dải tủ. Báo giá là giá chưa gồm VAT.
Hotline và Zalo: 0869.391.254 (Mr Hiếu). Văn phòng TP Hồ Chí Minh: 484/5 Khu phố 62, Phường An Phú Đông, Thành phố Hồ Chí Minh. Văn phòng Hà Nội: Ngõ 196 Thạch Bàn – Long Biên – Hà Nội.
